مقررات ملّي ساختمان مجموعه‌اي است از ضوابط فني، اجرايي و حقوقي لازم‌الرعايه در طراحي،
نظارت و اجراي عمليات ساختماني اعم از تخريب، نوسازي، توسعه بنا، تعمير و مرمت اساسي، تغيير
كاربري و بهره‌برداري از ساختمان كه به منظور تأمين ايمني، بهره‌دهي مناسب، آسايش، بهداشت و
صرفه اقتصادي فرد و جامعه وضع ميگردد.

فهرست تیترها

در حقيقت مقررات ملّي ساختمان، مجموعه‌اي از حداقل هاي مورد نياز و بايدها و نبايدهاي
ساخت وساز است كه با توجه به شرايط فني و اجرائي و توان مهندسي كشور و با بهره‌گيري از
آخرين دستاوردهاي روز ملّي و بين‌المللي و براي آحاد جامعه كشور، تهيه و تدوين شده است.
این مبحث در 7 فصل جمع آوری شده و تمرکز ویژه ای روی امنیت ساختمان دارد. طبق آخرین بودجه بندی آزمون نظام مهندسی در رشته نظارت و اجرا برای رشته های عمران و معماری دارای اهمیت یکسانی می باشد. در این بخش به بررسی نکات مهم مبحث 21 مقررات ملی بصورت خلاصه و کاربردی پرداختیم.

مبحث بیست و یکم مقررات ملی ساختمان (پدافند غیر عامل)

مبحث بیست و یکم مقررات ملی ساختمان با عنوان “پدافند غیرعامل” به مجموعه تدابیری می‌پردازد که بدون استفاده از اقدامات نظامی، به کاهش آسیب‌پذیری ساختمان‌ها و تأسیسات شهری در برابر تهدیدات طبیعی و انسانی کمک می‌کند. این مبحث شامل اصول طراحی و اجرای ساختمان‌ها با رویکرد افزایش ایمنی، تداوم خدمات و کاهش خسارات ناشی از تهدیدات است.

اهداف و ضرورت اجرای پدافند غیرعامل

اهداف اصلی و مهم اجرای پدافند غیر عامل در ساخت و ساز عبارتند از:

_حفظ جان انسان‌ها و کاهش خسارات جانی در شرایط بحرانی.

_کاهش آسیب‌پذیری ساختمان‌ها و زیرساخت‌های شهری در برابر تهدیدات طبیعی (زلزله، سیل) و انسانی (حملات سایبری، انفجار، جنگ).

_تداوم عملکرد ساختمان‌های حیاتی مانند بیمارستان‌ها، مراکز امنیتی و تأسیسات زیربنایی.

_کاهش هزینه‌های بازسازی و افزایش تاب‌آوری شهرها و مناطق مسکونی.

اصول اساسی پدافند غیرعامل در ساختمان‌ها

این اصول اساسی موارد بسیار ضروری می‌باشند که در ذیل آورده شده است:

الف) استحکام سازه‌ای و مقاوم‌سازی ساختمان‌ها

  • *استفاده از مصالح مقاوم در برابر ضربه، حرارت و انفجار.
  • *طراحی سازه‌های انعطاف‌پذیر برای جذب انرژی ناشی از زلزله و انفجار.
  • *در نظر گرفتن سیستم‌های باربر مضاعف برای جلوگیری از فروپاشی زنجیره‌ای.

ب) جانمایی و پراکندگی ساختمان‌ها

  • *رعایت فاصله مناسب بین ساختمان‌های حیاتی و تأسیسات خطرپذیر (مانند پمپ‌بنزین، نیروگاه‌ها).
  • *جانمایی تأسیسات حساس در مکان‌های کم‌خطر و دور از مراکز تجمعی.
  • *احداث ساختمان‌های مهم زیر سطح زمین یا در نقاط امن‌تر.

ج) استتار، اختفاء و کاهش قابلیت شناسایی

  • *طراحی ساختمان‌ها به‌گونه‌ای که از دید دشمن یا مهاجم پنهان باشند.
  • *استفاده از پوشش‌های خاص برای جلوگیری از بازتاب امواج راداری.
  • *طراحی نما و معماری ساختمان به‌صورتی که کمترین جلب توجه را داشته باشد.

د) تداوم خدمات و عملکرد در شرایط بحرانی

  • *تجهیز ساختمان‌ها به سیستم‌های برق اضطراری و ذخیره‌سازی آب و سوخت.
  • *طراحی مسیرهای خروج اضطراری و پناهگاه‌های امن در داخل ساختمان.
  • *استفاده از سیستم‌های هوشمند و کنترل از راه دور برای مدیریت بحران.

ه) کنترل دسترسی و حفاظت فیزیکی

  • *نصب دوربین‌های مدار بسته و سیستم‌های نظارتی در ساختمان‌های حساس.
  • *استفاده از درب‌های ضد انفجار، دیوارهای مقاوم و سیستم‌های امنیتی هوشمند.
  • *محدودیت در ورود و خروج به مناطق خاص از طریق سیستم‌های کنترل دسترسی.

الزامات طراحی شهری و زیرساختی

در بحث طراحی شهری و زیرساختی یکسری الزامات جهت پدافند غیر عامل وجود دارد که به اختصار بیان می‌کنیم:

#شبکه‌های حمل‌ونقل باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که در شرایط اضطراری مسیرهای جایگزین وجود داشته باشد.

#جلوگیری از ساخت‌وساز در مجاورت تأسیسات استراتژیک (مانند پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها).

#طراحی سیستم‌های مخابراتی و اطلاعاتی پشتیبان برای استمرار ارتباطات در بحران.

استانداردهای ایمنی و نظارتی

حتما استانداردهای ایمنی و نظارتی که می‌گوییم را رعایت کنید:

××رعایت اصول پدافند غیرعامل در طراحی و اجرای ساختمان‌های دولتی، بیمارستان‌ها، مراکز آموزشی و صنایع حیاتی الزامی است.

××نظارت بر اجرای دستورالعمل‌های پدافند غیرعامل توسط نهادهای مسئول مانند سازمان پدافند غیرعامل کشور.

××تهیه گزارش ارزیابی ریسک برای پروژه‌های بزرگ و ارائه راهکارهای کاهش تهدیدات.

جمع بندی

پدافند غیرعامل یکی از مهم‌ترین مباحث در ایمنی ساختمان‌ها و تأسیسات کشور است که رعایت آن در طراحی و اجرا می‌تواند خسارات ناشی از تهدیدات مختلف را به حداقل برساند. این مبحث نه تنها برای ساختمان‌های حیاتی، بلکه برای تمامی سازه‌های عمومی و شهری اهمیت دارد و اجرای صحیح آن به افزایش تاب‌آوری جامعه کمک می‌کند.
در صورت تمایل جهت کمک و مشاوره با آرمان بنا تماس بگیرید و یا با مطالعه مطالب و مقالات ما به دانش خود بیافزایید.

پرسش و پاسخ متداول

چرا رعایت اصول پدافند غیرعامل در ساختمان‌سازی اهمیت دارد؟

به دلیل اهمیت حفظ جان انسان‌ها و کاهش خسارات جانی در شرایط بحرانی، کاهش آسیب‌پذیری ساختمان‌ها و زیرساخت‌های شهری در برابر تهدیدات طبیعی، کاهش هزینه‌های بازسازی و تداوم عملکرد ساختمان‌های حیاتی مانند بیمارستان‌ها و …

در بحث پدافند غیرعامل تهدیدها به چند دسته تقسیم می‌شوند؟

تهدیدها به دو دسته تقسیم می شوند:

_طبیعی: مثل زلزله، سیل و غیره
_غیر طبیعی: مثل انفجار، حملات نظامی و غیره که این مبحث در خصوص تهدیدهای غیر طبیعی مورد بررسی قرار گرفته است.

درمورد انفجار بهتر است چه اصولی رعایت شود؟

انفجار دارای آثاری نظیر موج، آوار، گرد، غبار، دود و آلودگی ناشی از انتشار گازهای مختلف بوده که باید تمهیداتی لازم برای حفاظت، کاهش آسیب پذیری و استمرار فعالیت تاسیسات مکانیکی در نظر گرفت که تخریب و آسیب دیدگی آن به حداقل برسد.
سامانه تهویه، هوای تازه مورد نیاز را تامین نموده و آلودگی ها را به حد مجاز، کاهش می دهد.

دیدگاهتان را بنویسید