تغییرات اقلیمی به عنوان یکی از چالشهای اساسی قرن حاضر، تأثیرات عمیقی بر حوزههای مختلف از جمله صنعت ساختمان و طراحی سازههای مقاوم بر جای گذاشته است. منطقه شمالغرب ایران با توجه به موقعیت جغرافیایی خاص و قرارگیری در پهنه آبوهوایی سرد و کوهستانی، از جمله مناطقی است که بیشترین تأثیرپذیری را از این پدیده جهانی خواهد داشت.
مطالب آورده شده
در این راستا، مهندسین مشاور آرمان بنای اشراق با بهرهگیری از آخرین یافتههای علمی و پژوهشی، راهکارهای نوینی را برای طراحی سازههای مقاوم و همساز با اقلیم در این منطقه ارائه میدهد.
موقعیت اقلیمی شمالغرب ایران و چالشهای پیش رو
منطقه آذربایجان به عنوان یکی از مرتفعترین نقاط ایران، دارای آبوهوای سرد، خشک، همراه با بارندگیهای فراوان و برفگیری در فصول خاصی از سال است. وجود قله سبلان با ارتفاع ۳۷۲۲ متر و دریاچه ارومیه با ارتفاع ۱۲۲۰ متر، تنوع اقلیمی شگفتانگیزی را در این منطقه ایجاد کرده است .
این موقعیت جغرافیایی سبب میشود تا تفاوت فاحشی بین شرایط آبوهوایی فصول سرد و گرم سال وجود داشته باشد که طراحی سازههای مقاوم را با چالشهای متعددی مواجه میسازد.
معماری بومی؛ الگویی کارآمد برای مقابله با تغییرات اقلیمی
بر اساس پژوهشهای اخیر منتشر شده در نشریه معتبر Complexity، معماری سنتی مناطق سردسیر ایران به ویژه در شمالغرب، نشاندهنده هماهنگی کامل با شرایط اقلیمی منطقه است. این پژوهش که بر روی ۲۹ بنای تاریخی در شهرهای تبریز، ارومیه، اردبیل و مراغه انجام شده، نشان میدهد که معماران بومی با تکیه بر دو مؤلفه اصلی، یعنی جهتگیری ساختمان و نوع مصالح، توانستهاند به صرفهجویی قابل توجهی در مصرف انرژی دست یابند .
_ جهتگیری ساختمان: بررسیها نشان میدهد که در معماری بومی منطقه، ساختمانها به گونهای طراحی شدهاند که بیشترین بهرهوری را از نور خورشید داشته باشند. جبهه جنوبی ساختمان به عنوان مهمترین بخش، محل قرارگیری فضاهای اصلی مانند اتاق نشیمن بوده و این امر نقش بسزایی در ذخیرهسازی انرژی حرارتی دارد .
_ جرم حرارتی و ضخامت دیوارها: نتایج شبیهسازیهای انجام شده با نرمافزارهای Energy Plus و Openstudio نشان میدهد که استفاده از دیوارهای با ضخامت بالا و جرم حرارتی مناسب، یکی از راهکارهای کلیدی در حفظ دمای مطلوب داخلی در فصل زمستان است .
رویکردهای نوین در طراحی سازههای مقاوم برای آینده
با توجه به تشدید تغییرات اقلیمی و افزایش مصرف انرژی در بخش ساختمان که در ایران حدود ۲.۵ برابر میانگین اروپا است، مهندسین مشاور رویکردهای نوینی را در طراحی سازههای مقاوم دنبال میکنند :
۱. بهینهسازی مصرف انرژی: با توجه به اینکه سیستمهای گرمایشی بیش از ۶۰ درصد از کل انرژی مصرفی در ساختمانهای مسکونی را به خود اختصاص میدهند، طراحی سازههای با عایقبندی حرارتی پیشرفته و بهرهگیری از انرژی خورشیدی، در دستور کار قرار گرفته است .
۲. توجه به ریزگردها و آلودگیهای محیطی: پژوهشهای اخیر نشان میدهد که معماری همساز با اقلیم میتواند نقش مؤثری در مقابله با چالشهای زیستمحیطی مانند ریزگردها و طوفانهای گردوغبار داشته باشد. در این راستا، طراحی جهتگیری مناسب ساختمانها و استفاده از برجهای جذب گردوغبار به عنوان راهکارهای مؤثر مطرح شده است .
۳. بهرهگیری از فناوریهای نوین: استفاده از نرمافزارهای شبیهسازی پیشرفته برای تحلیل رفتار سازهها در شرایط مختلف اقلیمی و بهینهسازی الگوی مصرف انرژی، از جمله رویکردهای نوینی است که در پروژههای این شرکت به کار گرفته میشود .
نتیجهگیری و چشمانداز آینده
با توجه به یافتههای پژوهشی، طراحی سازههای مقاوم در شمالغرب ایران نیازمند رویکردی جامع و چندوجهی است که تلفیقی از دانش بومی و فناوریهای نوین را شامل شود.
مهندسین مشاور آرمان بنای اشراق با بهرهگیری از این رویکرد، موفق به ارائه راهکارهایی شده است که علاوه بر افزایش مقاومت سازهها در برابر تغییرات اقلیمی، به صرفهجویی قابل توجهی در مصرف انرژی نیز منجر میشود.
این شرکت با به کارگیری تیم متخصص و استفاده از آخرین دستاوردهای علمی، نقش مهمی در ارتقای کیفیت ساختمانهای منطقه و مقابله با چالشهای زیستمحیطی ایفا میکند.
پرسش و پاسخ متداول
_ آزمایشهای خاک در این منطقه چه تفاوتی با مناطق گرم دارد؟
در این منطقه، آزمایش تعیین حد روانی، درصد یخزدگی و ظرفیت باربری در حالت اشباع یخزده الزامی است.
_ طراحی سازههای چوبی در این منطقه مجاز است
بله به شرط استفاده از چوبهای تیمارشده با اشباع رطوبتی و اتصالات فلزی پوششدار برای مقاومت در برابر رطوبت برف.
_ فونداسیون نواری بهتر است یا گسترده در این اقلیم؟
فونداسیون گسترده (رادیه) به دلیل توزیع بار روی یخزدگیهای غیریکنواخت خاک، عملکرد بهتری دارد.